Czekolada najdoskonalsza
Najszlachetniejszym gatunkiem drzewa kakaowego jest Criollo. Światowe uprawy można oszacować od 8 do 10 % całej, globalnej uprawy kakao. Criollo jest najszlachetniejszą, aromatyczną odmianą kakao, z którego produkuje się najlepszą gatunkowo czekoladę, bez posmaku kwaskowatości i bez goryczy. Drzewa kakaowe z gatunku Criollo uprawiane są w obszarze Ameryki Środkowej gł. Wenezuela, na Madagaskarze, Karaibach i na Jamajce, dokąd zawieźli je portugalscy kupcy. Są szalenie delikatne, łatwo ulegają chorobom, z których najczęstsza to "Ręka Czarownicy" (czyli usychanie) i pasożytom. Wymagają odpowiedniego nasłonecznienia, gatunkowej gleby, nawodnienia i towarzystwa innych drzew: chlebowca i bananowców. Criollo jest najstarszym gatunkiem drzew, uprawianym już przez Indian Ameryki Łacińskiej, Azteków i Inków. Dzięki wytrwałym i długoletnim wysiłkom światowej organizacji Sprawiedliwego Handlu i wytwórcom czekolady, udało się ocalić od całkowitego wyginięcia ten szlachetny gatunek kakao. Ziarna kakao Criollo uzyskują na światowych giełdach najwyższą, ale uzasadnioną cenę. Podgatunki: Ocumare, Porcelana, Chuao, Guasare.